fb rss

Narracje o schronie /betonie. Prolog

line

 

Kilka lat temu mieszkałam niedaleko bunkra (2 przystanki tramwajowe w kierunku Parku Zachodniego). Na pół roku przyjechałam z Berlina dokończyć hospicyjne badania. Moje tymczasowe mieszkanie znajdowało się w dość wysokim bloku na ostatnim piętrze. Miałam świetny widok, a także sypialnię, pokój dzienny, połączony z kuchnią, i łazienkę. Uwielbiałam to mieszkanie i  to, że mieszkałam w nim sama (rzadko mi się to zdarza). Bunkier był dla mnie prawie przezroczysty. Prawie, ponieważ moją uwagę dużo wcześniej przykuwała klepsydra Stanisława Dróżdża. To ona kojarzyła mi się z tą częścią miasta. Ona i Dolmed, czyli niepubliczna przychodnia zdrowia, do której przyjeżdżałam, gdy nie chciałam zbyt długo czekać na wizytę u lekarza.

 

 

Zdjęcie pochodzi z facebookowej strony Muzeum Współczesnego Wrocław

 

Poczucie zagubienia

 

Od tego czasu wiele się zmieniło. Ja kilka razy się przeprowadziłam. Bunkier stał się siedzibą Muzeum Współczesnego Wrocław. W zeszłą środę miałam przyjemność razem z Bartkiem Lisem poprowadzić tam spotkanie zatytułowane „Narracje o schronie/betonie. Prolog”. Rozpoczęliśmy w ten sposób realizację projektu badawczego, którego celem jest zrekonstruowanie opowieści, znaczeń i metafor wiążących się ze schronem przy pl. Strzegomskim we Wrocławiu.

Do rozmowy zaprosiliśmy Łukasza Wojciechowskiego, który razem z zespołem architektów przystosował bunkier do pełnienia muzealnych funkcji. Adaptującym spodobało się to, że w schronie często się gubili. Podobne poczucie zagubienia postanowili zafundować przyszłym odwiedzającym Muzeum. W spotkaniu wzięła udział także Agnieszka Kłos, pisarka i pomysładowczyni projektu „Breslau cv”. Agnieszka opowiadała nie tylko o (po)niemieckości Wrocławia, ale i o tym, że w przed-kulturalnych czasach bunkra chciała zostać w nim.. Dyrektorem (bez skutku). O tym, jak z pomysłem urzędników, dotyczącym zorganizowania w bunkrze Przeglądu Sztuki SURVIVAL poradziła sobie zespół Fundacji ART TRANSPARENT, i co w trakcie tej 8. edycji SURVIVALU się wydarzyło, mówił Michał Bieniek, artysta, kurator i prezes zarządu Fundacji.

 

Wstępna część utworu literackiego

 

Muszę przyznać, że „prolog” nie jest słowem związanym z metodologią nauk społecznych, choć i ja, i Bartek Lis jesteśmy socjologami, a projekt, o którym piszę, to projekt badawczy. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN-u prolog to „wstępna część utworu literackiego lub scenicznego”. Jednak zarówno pomysł zorganizowania otwartej dla publiczności dyskusji, rozpoczynającej badania, jak i nazwanie jej prologiem, ma swoje głębokie metodologiczne uzasadnienie. Pokazuje – w realny i językowy sposób – nasze podejście do prowadzenia tego badania, odsłaniając też nieco założenia, które przyjmujemy w trakcie realizowania innych projektów.

Chodzi głównie o nacisk, jaki kładziemy na słuchanie różnych głosów i poznawanie związanych z nimi punktów widzenia oraz o otwarcie się na szeroko rozumiany kontekst badań – w tym wypadku jednym z ważniejszych kontekstów jest działalność MWW. Zwracamy również uwagę na przystępny, wręcz (?) literacki sposób prezentowania wyników badań. Chodzi nam o  to, żeby przygotowywane przez nas raporty badawcze były zrozumiałe i ciekawe  – pisanie w narracyjny sposób sprzyja tego typu zabiegom.

 

Narzędzia

 

Słuchając i czytając o schronie/betonie (ale i o poniemieckości, rewitalizacji i tymczasowości – to, jak na razie, oprócz betonu, nasze najważniejsze badawcze tropy) przyjrzymy się bunkrowi jako: 1) budynkowi militarnemu, gospodarczemu i kulturalnemu; 2) sieci znaczeń; 3) tematowi biograficznych opowieści; 4) elementowi przestrzeni publicznej; i 5) obiektowi polityki miejskiej.

Historie związane ze schronem chcemy poznawać dwutorowo. Z jednej strony, analizie poddamy relacje dziennikarskie, dokumenty, materiały naukowe i prace artystyczne. Z drugiej strony, będziemy szukać wątków związanych ze schronem w opowieściach osób zawodowo z nim związanych: urzędników, właścicieli hurtowni, sklepów i pubu, pracujących niegdyś w budynku schronu, pracowników MWW, organizatorów 8. edycji Przeglądu Sztuki SURVIVAL. Zastosujemy następujące narzędzia badawcze: desk research, jakościową analizę treści z nastawieniem na analizę semantyczną oraz wywiady swobodne i wirtualną etnografię. Taki sposób przyglądania się schronowi pozwoli poznać różnorodne (dawne i współczesne) historie z nim związane, umożliwiając jednocześnie stworzenie historii nowej, łączącej wątki, które pojawią się w trakcie prowadzenia badań.

 

Rezultatem przeprowadzonych przez nas badań będzie raport badawczy. Zaprezentujemy go w Muzeum Współczesnym Wrocław podczas otwartego dla publiczności spotkania. O konkretnej dacie i godzinie tego spotkania poinformujemy jesienią.

 

Patronat medialny nad projektem badawczym "Narracje o schronie/betonie" objęła internetowa odsłona magazynu  Czas Kultury.