Historie do zbadania (i napisania) | IN VIVO

fb rss

Historie do zbadania (i napisania)

line

 

Dwa dni temu miałam przyjemność prowadzić spotkanie z Olgą Tokarczuk, zorganizowane przez Fundację ART TRANSPARENT. Rozmawiałyśmy o ‘cielesnych historiach’ – o tym jak je pisać i interpretować, ale i o różnicach pomiędzy naukowym a literackim ujmowaniem świata.

Narracja to jedna z moich ulubionych kategorii. Często zazdroszczę pisarkom i pisarzom tego, że nie muszą zastanawiać się nad tym, jak definiować poszczególne pojęcia, których używają, albo tego, że nie muszą rozmyślać nad tym, jaką metodologię wybrać do prowadzenia ‘researchu’ przed powstaniem kolejnych powieści. Zamiast tego po prostu opowiadają historie. Okazało się, że i artyści mają czego zazdrościć badaczom – systematyczne prowadzenie badań ma swoje zalety, jedną z nich jest możliwość uogólniania, ugruntowana w terenie badawczym (a nie tylko i niekoniecznie we własnej intuicji).

 

Odnoszę wrażenie, że to, co najciekawsze, powstaje często w obszarze ‘pomiędzy’ (i że dotyczy to różnych ludzkich aktywności, nie tylko pisania powieści czy prowadzenia badań). Takim obszarem, łączącym kompetencje badawcze z literackimi, może być wykorzystanie szeroko rozumianej narracji do zaglądania pod podszewkę społecznej rzeczywistości. Z narracyjnym zaglądaniem pod tę podszewkę szczególnie dobrze współgra prowadzenie badań jakościowych. ('Badania jakościowe' to dość szerokie szerokie pojęcie, w kontekście nauk społecznych oznacza: badania socjologiczne, antropologiczne oraz psychologiczne, nie tylko podstawowe, ale i stosowane np. marketingowe).

Co ciekawe, posługiwanie się narracjami może mieć dla badaczy wręcz terapeutyczne funkcje. Chodzi o naprowadzenie sytuacji badawczej na tory rozmowy i spotkania, i sprowadzenie jej ze ślepej uliczki wypytywania.

Badacz/ka, wykorzystując narracje do prowadzenia badań (chodzi o technikę wywiadu narracyjnego), słucha opowieści badanej osoby i  dopiero później zadaje własne pytania. Wywiad narracyjny kojarzy się, także badaczom, ze słuchaniem opowieści dotyczącej całego życia, ale to tylko jedna, klasyczna jego forma. Nasze życie to przecież także krótsze opowieści, składające się dopiero na tę bardziej rozległą i dłuższą życiową historię. Te krótsze narracje mogą dotyczyć związków, w których jesteśmy/byliśmy; zawodów, które wykonujemy/wykonywaliśmy; chorób na które chorowaliśmy/na które chorujemy; miast, w których mieszkaliśmy/mieszkamy. Itd…

Wydaje mi się, że im jesteśmy młodsi, tym więcej takich krótkich historii mamy i będziemy mieć do opowiedzenia.

Opowieść w badaniach społecznych to jednak nie tylko kwestia techniki badawczej. To także sposób przestawiania analiz i interpretacji zebranego materiału badawczego. Gęste, szczegółowe, emocjonalne i często chaotyczne opowieści badanych można po ich rozłożeniu na czynniki pierwsze ponownie złożyć w opowieść będącą opisem i wyjaśnieniem problemu badawczego. Produkt, jakim są wyniki badań, nie musi być zapakowany w długie i niezrozumiałe zdania, których nie da się czytać. Opowieść badacza/badaczki może być równie wciągająca jak opowieść badanego (o ile nie bardziej!).

Taka forma przedstawiania raportu z badań, bardziej niż inne, przyczynia się do lepszego zrozumienia całego badania i zawartych w nim problemów (oraz odpowiedzi na nie) przez osoby, które chcą, z pomocą badaczy, zgłębić jakiś wycinek rzeczywistości. Opowieść umożliwia (m.in.) poznanie sposobów nadawania znaczeń i dokonywania interpretacji przez osoby badane. Dzięki jednocześnie łatwej i trudnej czynności słuchania możemy dowiedzieć się na przykład tego, co jest dla badanych ważne, jakie myśli i emocje zaprzątają im serce i głowę, z czego składa się ich codzienne życie, dlaczego od poniedziałku do piątku o 6:00 rano parzą kawę, słuchając nie tylko odgłosów ekspresu, ale i telewizora….

 

PS Zapraszam do zaglądania na strony naszego bloga i do komentowania pojawiających się tu wpisów :)

 


2 komentarzy

line
  1. rejsy fiordy

    fajowe :D Pozdrowienia dla Wszystkich

    line
  2. anna wiatr

    Dziękujemy! Pozdrawiamy! :)

    line

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>